Zich irriteren: FOUT !

Af en toe een taallesje kan nooit kwaad, juist voor degene die een beetje fatsoenlijk met taal wil omgaan. Je kunt ook leren van fouten van anderen. Zo gaf Balkenende gisteren een mooi voorbeeld van hoe het niet moet. Hij zei iets wat tegenwoordig veel mensen zeggen:

Ik irriteer mij

Nu kan ik er wel een hoop theorie bij geven over overgankelijke, onovergankelijke en wederkerige werkwoorden, maar het kan ook eenvoudiger door een paar heldere voorbeelden.

Fout is: ik irriteer mij
Goed is: dat irriteert mij
Goed is: jij irriteert mij
Goed is: het irriteert mij
Goed is: ik erger mij
Goed is: dat ergert mij
Goed is ook: ik erger jou of jij ergert mij
Goed is ook: dat irriteert mij of jij irriteert mij
Fout is dus: 'ik irriteer mij' of 'hij irriteert zich' of 'wij irriteren ons'.

Je kunt je bovendien afvragen waarom ministers en kamerleden zo graag een buitenlands (Frans) woord gebruiken in plaats van een Nederlands woord? Waarom dus 'irriteren' en niet 'zich ergeren'? Waarschijnlijk omdat ze vinden dat het Nederlandse woord 'zich ergeren' wat te ordinair klinkt. 'Irriteren' klinkt chiquer dan 'zich ergeren'. Als een minister-president zegt: 'dat ergert mij', dan klinkt dat misschien wat ruwer dan 'dat irriteert mij'. Maar een minister-president mag zich best 'ergeren' en dus ook dat woord gebruiken, maar als hij liever 'irriteren' gebruikt, dan moet hij niet zeggen 'ik irriteer mij', maar 'het irriteert mij' dat… enz. Dan spreekt hij tenminste goed Nederlands. Het eerlijkste zou zijn als ook een minister-president durft te zeggen: 'ik erger mij groen en geel'.

Ik besef dat dit maar een hulpeloze poging is om enige helderheid te brengen in het hanteren van woorden als (zich) ergeren en irriteren. Ik hoop dat mensen die dit lezen en het beter kunnen uitleggen, dat die dat in een reactie ook doen. Het zal me niet irriteren en ik erger me er ook niet over, integendeel, iedere verbetering is welkom.